CPAP vs APAP vs BiPAP: Welk type apparaat is geschikt voor jou?

CPAP vs APAP vs BiPAP: het korte antwoord

De keuze tussen CPAP vs APAP vs BiPAP draait om comfort, tolerantie en de complexiteit van de situatie, niet om de pure effectiviteit. Alle drie leveren ze positieve luchtwegdruk (PAP) om je keel tijdens de slaap open te houden. Ze verlagen de apneu-hypopneu-index (AHI) in vergelijkbare mate, dus de echte vraag is welk apparaat het prettigst is om elke nacht te gebruiken. Als je nog onderzoekt of je überhaupt een machine nodig hebt, is onze gids over CPAP-apparatuur, indicaties en werkzaamheid een goed startpunt.

Positieve luchtwegdruk houdt je bovenste luchtweg open met een zachte luchtstroom. CPAP handhaaft de hele nacht één vaste druk. APAP past de druk automatisch aan, ademhaling na ademhaling. BiPAP gebruikt twee drukniveaus: één voor het inademen en een lagere voor het uitademen. Lees wat je AHI-score daadwerkelijk betekent voordat je een apparaat kiest, zodat je begrijpt welke score deze beslissingen stuurt.

Hoe vaak komt slaapapneu voor en hoeveel mensen gebruiken hun machine daadwerkelijk?

Obstructieve slaapapneu (OSA) komt veel vaker voor dan de meeste mensen beseffen, maar grote aantallen mensen krijgen geen diagnose of stoppen met hun behandeling. OSA is een aandoening waarbij de keel tijdens de slaap herhaaldelijk dichtvalt, waardoor de ademhaling kort wordt geblokkeerd. Deze cijfers maken duidelijk waarom de keuze van een machine zo belangrijk is: een apparaat helpt alleen als je het daadwerkelijk draagt.

Volgens Benjafield et al. in The Lancet Respiratory Medicine (2019) hebben wereldwijd naar schatting 936 miljoen volwassenen van 30 tot 69 jaar milde tot ernstige OSA en hebben 425 miljoen mensen een matige tot ernstige vorm. Toch blijft therapietrouw een hardnekkig probleem. Uit een 20 jaar omvattende review van Rotenberg et al. (Journal of Otolaryngology - Head & Neck Surgery, 2016) bleek een non-adherentiepercentage van 34,1%, waarbij het gebruik doorgaans varieerde van 30 tot 60% van de patiënten.

Ook in heel Europa is sprake van aanzienlijke onderdiagnostiek. In een populatiegebaseerd Frans cohort dat in ERJ Open Research (2023) werd gepubliceerd, had slechts 3,5% van de volwassenen behandelde slaapapneu, terwijl 18,1% van de onbehandelde deelnemers positief uit de screening met de Berlin Questionnaire kwam. Onderzoeken wijzen erop dat een aanzienlijk deel van de patiënten het apparaat weigert of ermee stopt, waardoor het essentieel is de machine op de persoon af te stemmen.

CPAP versus APAP versus BiPAP: wat is het verschil?

Het kernverschil tussen CPAP versus APAP versus BiPAP is hoe elk apparaat met luchtdruk omgaat. CPAP heeft een vaste druk, APAP past de druk automatisch aan en BiPAP verdeelt de druk voor in- en uitademen. Elk apparaat is geschikt voor een ander type slaper en een andere ernstgraad.

CPAP: Continuous Positive Airway Pressure

CPAP levert de hele nacht één constante druk, meestal ingesteld tussen 4 en 20 cm H2O na een titratieonderzoek. Het is de oudste, best onderzochte en betaalbaarste PAP-modus. Omdat de druk nooit verandert, vinden sommige gebruikers het in het begin oncomfortabel om ertegenin uit te ademen.

APAP: Auto-Adjusting Positive Airway Pressure

APAP verhoogt of verlaagt de druk automatisch binnen een ingesteld bereik naarmate je ademhaling gedurende de nacht verandert. Dit is geschikt voor mensen van wie de behoeften variëren afhankelijk van slaaphouding of slaapfase, zoals mensen met REM-afhankelijke of positionele OSA. Veel gebruikers vinden de automatische aanpassing comfortabeler dan één vaste druk.

BiPAP: Bilevel Positive Airway Pressure

BiPAP gebruikt twee afzonderlijke drukken: een hogere voor het inademen en een lagere voor het uitademen, met een capaciteit tot ongeveer 30 cm H2O. Het is doorgaans voorbehouden aan patiënten die zeer hoge drukken nodig hebben, kooldioxide vasthouden of CPAP of APAP niet kunnen verdragen. Het is meestal een volgende stap, niet de eerste keuze.

Is APAP beter dan CPAP, of zijn ze even effectief?

APAP en CPAP verlagen de AHI bij de meeste patiënten even effectief, dus geen van beide is universeel "beter". Het voordeel van APAP is comfort en flexibiliteit, niet sterkere resultaten. Onderzoeken wijzen op vergelijkbare afnames van apneu-episodes bij de verschillende PAP-modi wanneer ze volgens voorschrift worden gebruikt.

Dit is het punt dat de meeste koopgidsen overslaan: qua effectiviteit is het ongeveer gelijkspel. Omdat de apparaten de luchtweg even goed behandelen, is de verstandigere vraag welk apparaat je daadwerkelijk de hele nacht, elke nacht zult gebruiken. Een comfortabel APAP-apparaat dat je zeven uur draagt, is beter dan een "perfect" CPAP-apparaat dat je na twee uur niet meer gebruikt.

Waarom comfort de keuze bepaalt

Therapietrouw is de echte maatstaf voor succes. Als een derde van de gebruikers afhaakt en veel Europeanen zich nooit aanpassen, is het afstemmen van de machine op je tolerantie de belangrijkste praktische beslissing. Onrustige slapers, mensen met allergieën en mensen die gevoelig zijn voor druk doen het vaak beter met APAP. Mensen met stabiele, goed getitreerde drukwaarden kunnen het uitstekend doen met een goedkopere vaste CPAP.

De Europese voorschrijfpraktijk die je moet kennen

In een groot deel van Europa hangt toegang tot een vergoede PAP-machine samen met je AHI en de ernst van de aandoening, niet met je winkelvoorkeuren. In Frankrijk wordt vergoede CPAP bijvoorbeeld doorgaans toegestaan voor patiënten met een AHI van 15 of hoger. Deze ernstgrens bepaalt wie een machine krijgt en welke modus wordt gekozen.

Europa loopt ook voorop met telemonitoring. Franse CPAP-apparaten zijn sinds 2013 verplicht voorzien van gebruikstransmitters. Een nationaal telemonitoringprogramma in combinatie met een prestatieafhankelijk vergoedingsstelsel beïnvloedt inmiddels de voortgezette toegang. In een groot Frans cohortonderzoek (IMPACT-PAP, Archivos de Bronconeumologia, 2024) verbeterde deze aanpak het gebruik gedurende de eerste maanden door thuiszorgondersteuning te richten op patiënten met een lage en gemiddelde therapietrouw.

Een beslismatrix: welk type machine is geschikt voor jou?

De juiste PAP-machine hangt af van de ernst van je aandoening, je ademhalingspatroon en hoe goed je druk verdraagt. Gebruik de onderstaande matrix als gesprekshulpmiddel met je slaaparts, niet als hulpmiddel voor zelfdiagnose. Het uiteindelijke voorschrift is altijd aan een specialist.

Wat als u geen enkel masker verdraagt? Opties voor snurkers en milde OSA

Als u geen enkel PAP-masker verdraagt, heeft u nog steeds opties, vooral bij snurken of milde tot matige OSA. Dit is de patiënt die in de meeste apparaatgerichte handleidingen wordt genegeerd: de snurker bij wie nog geen diagnose is gesteld, de persoon die een masker weigert of een van de vele mensen die stoppen met CPAP en anders onbehandeld zouden blijven.

Voor deze specifieke gevallen bestaan er alternatieven met een lagere belasting. Conservatieve maatregelen zijn onder meer gewichtsbeheersing, op de zij slapen (positietherapie), alcohol vermijden voor het slapengaan en een verstopte neus behandelen. Mandibulaire repositieapparaten (MRA’s) en neusstents zijn hulpmiddelen die het bespreken waard zijn. Bekijk voor meer informatie onze vergelijking van behandelopties voor milde tot matige slaapapneu.

De plaats van de neusstent

Een nasale luchtwegstent is een zachte siliconen buis die in het neusgat wordt geplaatst om de nasale luchtweg tijdens de slaap open te houden. De Back2Sleep-neusstent is een CE-gecertificeerd hulpmiddel van klasse I voor snurken en milde tot matige OSA. Er is geen recept, elektriciteit, geluid of slang nodig, en de starterkit bevat vier maten voor ongeveer EUR 39. Het product wordt door heel Europa verzonden met een 30 dagen niet-goed-geld-teruggarantie.

Onderzoek ondersteunt deze aanpak voor de juiste patiënten. Behandeling met een nasale luchtwegstent verbeterde de AHI, de zuurstofdesaturatie-index en het snurkvolume aanzienlijk bij patiënten met milde tot matige OSA (AHI 5 tot 20), volgens een onderzoek in Respiration (Karger, 2021), hoewel ongeveer 30% de stent niet verdroeg. Het is een discrete optie ter grootte van een zakje voor nachten op reis zonder apparaat of in afwachting van een slaaponderzoek.

Kun je van apparaattype wisselen of heb je een nieuw slaaponderzoek nodig?

Ja, je kunt wisselen tussen CPAP, APAP en BiPAP, maar de verandering moet worden begeleid door een slaaparts. Wisselen gebeurt meestal vanwege slechte tolerantie, aanhoudende klachten of veranderende drukbehoeften in de loop der tijd. Je specialist kan de downloadgegevens van je apparaat bekijken voordat die een beslissing neemt.

Of je een nieuw titratieonderzoek nodig hebt, hangt af van de modus. Voor vaste CPAP en BiPAP is doorgaans een titratieonderzoek of instelling door een specialist nodig om de juiste drukken te bepalen. APAP bepaalt de druk vaak zelf binnen een voorgeschreven bereik, wat de installatie kan vereenvoudigen. Hoe dan ook is het doel om het apparaat elke nacht consequent te gebruiken, omdat therapietrouw ten grondslag ligt aan alle gezondheidsvoordelen die je nastreeft.

Veelgestelde vragen