Vergelijking van Boil and Bite en op maat gemaakte mandibulaire vooruitgangsapparaten en of de extra kosten gerechtvaardigd zijn

Kook-en-bijt- versus op maat gemaakte mandibulaire repositieapparaten: de werkelijke verschillen

Koken en bijten versus een op maat gemaakte mandibulaire repositieapparaat is een keuze waar de meeste snurkers uiteindelijk voor komen te staan wanneer een goedkoop, vormbaar mondstuk niet meer voldoende aanvoelt. Een kook-en-bijt-mandibulair repositieapparaat is een vormbaar kunststof mondstuk dat je zacht maakt in heet water en thuis in bijt om een ruwe afdruk van je tanden te maken. Een op maat gemaakte mandibulaire repositieapparaat (MAD) wordt door een tandarts of slaapkliniek gemaakt op basis van een fysieke afdruk of digitale scan van je kaak. Vervolgens wordt het vervaardigd om je onderkaak tijdens je slaap precies iets naar voren te houden. Beide typen apparaten werken volgens hetzelfde basisprincipe: de onderkaak naar voren bewegen om de luchtweg achter de tong te openen en trillingen in het zachte gehemelte te verminderen. Als je specifieke producten nog niet hebt vergeleken, is ons overzicht van merken mandibulaire repositieapparaten die verkrijgbaar zijn voor Europese kopers een handig startpunt voordat je kiest tussen een winkelproduct en een apparaat van de tandarts.

De echte vraag voor de meeste kopers is niet welk mechanisme werkt, maar of de extra precisie van een op maat gemaakt gebit zich vertaalt in merkbaar betere slaap en of die verbetering enkele honderden euro's extra waard is. De nauwkeurigheid van de pasvorm, de controle over de kaakpositie en de materiaalkwaliteit verschillen tussen de twee categorieën. Die verschillen zijn merkbaar in het comfort, het gebruik en hoelang het apparaat daadwerkelijk meegaat. Sommige snurkers die een mondapparaat overwegen, vergelijken het ook met een tongue-retaining-apparaat als alternatief mondapparaat dat de tanden helemaal niet raakt.

Waarom de meeste "op maat gemaakte" apparaten in Europa niet volledig op maat zijn

Veel producten die in Europa als "op maat gemaakt" worden verkocht, zijn slechts deels op maat gemaakt. Dat onderscheid is belangrijker dan het label doet vermoeden. NICE-richtlijn NG202 maakt zelf onderscheid tussen "gepersonaliseerde" beugels, die volledig worden gemaakt op basis van een individuele gebitsafdruk of digitale scan, en "semi-gepersonaliseerde" beugels, waarbij een gevormde beugel wordt gecombineerd met geprefabriceerde onderdelen, zoals een standaardscharnier. Een apparaat mag wettelijk als "op maat gemaakt" worden verkocht, ook als het kant-en-klare onderdelen bevat. Het label alleen zegt dus niet hoe individueel het apparaat werkelijk is gemaakt.

Voordat je een meerprijs betaalt voor een "op maat gemaakt" apparaat, is het verstandig om een kliniek of leverancier een paar gerichte vragen te stellen, zodat je weet wat je precies koopt.

De werkelijke kosten per jaar, niet alleen de aankoopprijs

De aankoopprijs alleen geeft een te groot verschil aan tussen de twee soorten beugels, omdat kook-en-bijtbeugels veel vaker moeten worden vervangen. Mandibulaire herpositioneringsbeugels hebben een gemiddelde vervangingsinterval van 36,7 maanden, volgens een analyse uit 2019 in het British Dental Journal: ongeveer drie jaar voor een goed gemaakte, op maat gemaakte beugel. Een kook-en-bijtbeugel wordt daarentegen zacht en losser en moet bij regelmatig gebruik doorgaans elke 6 tot 12 maanden worden vervangen, omdat het gevormde plastic achteruitgaat en de pasvorm na verloop van tijd minder goed wordt.

Na drie jaar ziet het plaatje er anders uit. Een kook-en-bijtbeugel van €100, die elke negen maanden wordt vervangen, kost over drie jaar ongeveer €400, nog afgezien van het ongemak en het lagere gebruik als gevolg van een slechtere pasvorm. Een op maat gemaakte beugel van €1.200 die de volledige gemiddelde levensduur van 36,7 maanden meegaat, komt neer op bijna dezelfde jaarlijkse kosten, terwijl die doorgaans beter op zijn plaats blijft, er minder nachten wordt overgeslagen en de kaak minder pijn doet door een beter verdeelde bijtkracht. Het „extra bedrag” voor een op maat gemaakte beugel valt een stuk lager uit als je de kosten per jaar van daadwerkelijk gebruik berekent in plaats van per aankoop.

De plaats van een neusspreider in de keuze

Een probleem met de neusluchtweg is niet hetzelfde als het probleem waarvoor een mandibulair repositieapparaat bedoeld is. Het is verstandig dit uit te sluiten voordat je kiest voor een zelf aanpasbare kook-en-bijtbeugel of een op maat gemaakte MAD. Een zachte, CE-gecertificeerde neusspreider van klasse I, zoals die van het Franse bedrijf Back2Sleep, wordt in het neusgat geplaatst om tijdens het slapen de neusluchtweg open te houden, zonder elektriciteit, slang of geluid. Hij is bedoeld tegen snurken en lichte tot matige OSA, is zonder recept verkrijgbaar en wordt geleverd als startpakket met vier maten voor ongeveer €44,90. Daardoor is het een laagdrempelige optie om te proberen voordat je overstapt op een tandheelkundig hulpmiddel.

Voor sommige snurkers speelt weerstand in de neus een aanzienlijke rol bij het probleem. Beter door de neus kunnen ademen kan er ook voor zorgen dat een MAD beter wordt verdragen, omdat chronisch ademen door de mond in verband wordt gebracht met een droge mond en kaakbelasting. Die kunnen ertoe bijdragen dat mensen een MAD midden in de nacht niet meer gebruiken. Eerst een neusspreider proberen, of deze naast een MAD gebruiken, past bij een stapsgewijze aanpak die overeenkomt met de richtlijnen van NICE: sluit eenvoudigere oorzaken uit voordat je een uitgebreider tandheelkundig hulpmiddel aanbeveelt. Een neusspreider vermindert echter alleen de weerstand in de neusluchtweg en eventueel licht snurken. Hij is niet bedoeld voor matige tot ernstige OSA. Iedereen bij wie uit een slaaponderzoek matige of ernstige OSA blijkt, heeft een MAD, CPAP of een andere behandeling onder begeleiding van een slaaparts nodig en mag niet alleen op een hulpmiddel voor de neus vertrouwen. Bekijk voor een breder overzicht van de prijsverschillen tussen deze opties onze kostenvergelijking van CPAP, een mondbeugel en een neusspreider voor Europese patiënten.

Hoe kies je tussen een kook-en-hapmodel en een op maat gemaakt hulpmiddel?

De juiste keuze hangt vooral af van de vraag of je een diagnose hebt gekregen, hoeveel je snurken de slaap verstoort en wat de lokale regels voor vergoeding toestaan. Als je gewoon snurkt zonder vastgestelde OSA, is een kook-en-hapmodel of een neusdilatator een redelijke, goedkope manier om te testen of ondersteuning van de kaak of neus helpt. In het VK, Frankrijk of Duitsland wordt geen van beide namelijk vergoed als je alleen snurkt. Als een slaaponderzoek milde OSA heeft bevestigd, suggereren de NICE-richtlijnen dat een op maat gemaakt of semi-op-maat gemaakt hulpmiddel waarschijnlijk beter past en langer wordt verdragen, ook al lijkt de verbetering van de AHI op korte termijn na 12 weken in proefomstandigheden vergelijkbaar met die van een niet-op-maat gemaakt hulpmiddel.

Bij matige of ernstige OSA is een MAD van welke soort dan ook doorgaans een tweede keus na CPAP. De keuze tussen een kook-en-hapmodel en een op maat gemaakt model is dan ondergeschikt aan een nauwkeurige diagnose en het opvolgen van het advies van je slaaparts. Welke optie je ook kiest, beschouw de eerste paar weken als een proefperiode: een hulpmiddel dat je niet langer dan een uur per nacht kunt verdragen, zal het snurken niet verminderen of je slaap niet verbeteren, of het nu op maat gemaakt is of niet, ongeacht de prijs.

Veelgestelde vragen