COPD en slaapapneu-overlapsyndroom: waarom twee ademhalingsproblemen samen gevaarlijker zijn
Delen
Het overlapsyndroom van COPD en slaapapneu uitgelegd: het verborgen nachtelijke gevaar
Wanneer chronische longziekte samengaat met het 's nachts dichtklappen van de luchtweg, nemen de risico's toe. Dit moeten Europese patiënten weten over de diagnose, de gevaren en de behandeling.
Wat is het overlapsyndroom van COPD en slaapapneu?
Het overlapsyndroom van COPD en slaapapneu is het gelijktijdig voorkomen van chronische obstructieve longziekte (COPD) en obstructieve slaapapneu (OSA) bij dezelfde persoon. COPD is een longziekte die de luchtstroom blokkeert en ademhalen moeilijk maakt. Bij OSA klapt de bovenste luchtweg tijdens de slaap herhaaldelijk dicht, waardoor de ademhaling telkens enkele seconden wordt onderbroken.
De term werd in 1985 geïntroduceerd door de Britse onderzoeker David C. Flenley (StatPearls, NCBI Bookshelf, 2024). Hij gebruikte de term voor OSA in combinatie met chronische luchtwegaandoeningen zoals COPD. Omdat beide aandoeningen het lichaam van zuurstof beroven, is het veel gevaarlijker om ze allebei te hebben dan slechts één ervan. Lees onze gids over zuurstofniveaus tijdens de slaap en wanneer die gevaarlijk worden als je wilt begrijpen waarom nachtelijke zuurstof zo belangrijk is.
Deze gids is geschreven voor een Europees publiek en volgt de wetenschappelijke onderbouwing van de European Respiratory Society. Ook maakt de gids onderscheid tussen obstructieve apneu en andere vormen van de aandoening, die we bespreken in ons overzicht van de vier soorten slaapapneu.
- Van het overlapsyndroom is sprake wanneer iemand tegelijkertijd COPD en obstructieve slaapapneu heeft.
- Het begrip stamt uit 1985 en is afkomstig van David C. Flenley.
- De combinatie is schadelijker dan elk van beide aandoeningen afzonderlijk, omdat ze allebei het zuurstofgehalte verlagen.
Hoe vaak komt het overlapsyndroom van COPD en slaapapneu voor?
Het overlapsyndroom komt vaker voor dan veel mensen denken. Een systematische review en meta-analyse uit 2025 in Sleep Medicine Reviews, gebaseerd op 41 onderzoeken en ongeveer 1,87 miljoen deelnemers, vond een wereldwijde gepoolde prevalentie van ongeveer 28,3%. Dat betekent dat ongeveer één op de drie COPD-patiënten ook obstructieve slaapapneu heeft.
Specifiek in Europa rapporteerde dezelfde review uit 2025 een prevalentie van ongeveer 21,1% (95% BI 13.56-29.74%). Andere schattingen zijn lager. Sommige onderzoeken suggereren dat ongeveer 10-15% van de mensen met COPD ook OSA heeft, met percentages van ongeveer 11% tot 19% in verschillende cohorten. De variatie weerspiegelt verschillen in patiëntengroepen en testmethoden.
- De wereldwijde prevalentie bedraagt ongeveer 28,3% van de COPD-patiënten (meta-analyse uit 2025).
- In Europa bedraagt de prevalentie ongeveer 21,1%.
- Zelfs volgens voorzichtige schattingen betreft het 10-15% van de COPD-patiënten.
Waarom het overlapsyndroom van COPD en slaapapneu zo gevaarlijk is
Het overlapsyndroom is gevaarlijk omdat beide aandoeningen tegelijkertijd het zuurstofgehalte verlagen, en dat is 's nachts het ergst. Tijdens de slaap vertraagt de ademhaling van nature. Bij COPD hebben de longen al moeite om koolstofdioxide af te voeren. Voeg daar de dichtklappende luchtwegen bij OSA aan toe, en het zuurstofgehalte kan gedurende lange perioden sterk dalen.
Artsen noemen deze dalingen nachtelijke desaturatie. Ze belasten het hart en de bloedvaten. Na verloop van tijd verhoogt dit het risico op pulmonale hypertensie (hoge bloeddruk in de longslagaders) en hart- en vaatziekten. Ook kan koolstofdioxide zich ophopen. Deze toestand heet hypercapnie, maakt het lichaam zuurder en zorgt ervoor dat de longen harder moeten werken.
De sterftecijfers zijn ontnuchterend. In een baanbrekend onderzoek van Marin en collega's, gepubliceerd in 2010 in het American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, werden patiënten meer dan negen jaar gevolgd. Bij patiënten met onbehandeld overlapsyndroom bedroeg de sterfte door alle oorzaken 42,2%, tegenover 24,2% bij patiënten met alleen COPD. Ook werden zij vaker in het ziekenhuis opgenomen vanwege COPD-exacerbaties.
- Beide aandoeningen verlagen 's nachts het zuurstofgehalte, wat ernstige desaturatie veroorzaakt.
- Risico's zijn onder meer pulmonale hypertensie, hartziekten en hypercapnie.
- Bij onbehandeld overlapsyndroom was de sterfte bijna twee keer zo hoog als bij alleen COPD (Marin 2010).
Waardoor komen COPD en slaapapneu samen voor?
De twee aandoeningen hebben risicofactoren gemeen en komen daarom zo vaak samen voor. Roken, chronische ontsteking, leeftijd en obesitas verhogen allemaal het risico op zowel COPD als OSA. Er is niet één enkele oorzaak. In plaats daarvan overlappen verschillende mechanismen.
Onderzoekers beschouwen het overlapssyndroom niet als een aandoening waarbij de ene ziekte de andere veroorzaakt. COPD en OSA zijn twee afzonderlijke aandoeningen die vaak tegelijkertijd voorkomen. Roken veroorzaakt ontsteking van zowel de luchtwegen als het longweefsel. Overgewicht, vooral rond de nek en buik, vernauwt de bovenste luchtwegen en beperkt de uitzetting van de longen. Een aantal van dezelfde mechanismen verbindt ademhalingsproblemen ook met irritatie van de luchtwegen, zoals besproken in ons artikel over astma en slaapapneu.
| Gedeelde risicofactor | Effect op COPD | Effect op OSA |
|---|---|---|
| Roken | Beschadigt longweefsel en luchtwegen | Veroorzaakt ontsteking en zwelling van de bovenste luchtwegen |
| Obesitas | Beperkt de uitzetting van de longen | Vernauwt de keel tijdens de slaap |
| Chronische ontsteking | Verergert de luchtwegobstructie | Vergroot de neiging tot dichtklappen van de luchtwegen |
| Hogere leeftijd | Vermindert de elasticiteit van de longen | Verzwakt de spierspanning in de luchtwegen |
- Roken, obesitas, ontsteking en leeftijd verhogen het risico op beide aandoeningen.
- Geen van beide aandoeningen veroorzaakt rechtstreeks de andere. Ze hebben dezelfde onderliggende oorzaken.
- Het aanpakken van gedeelde risicofactoren, met name roken, helpt bij beide aandoeningen.

Hoe wordt het overlapssyndroom van COPD en slaapapneu gediagnosticeerd?
Voor de diagnose moeten beide aandoeningen afzonderlijk worden bevestigd. COPD wordt gediagnosticeerd met spirometrie, een ademhalingstest die meet hoeveel lucht en hoe snel die de longen verlaat. OSA wordt bevestigd met een slaaponderzoek. Er is geen kortere weg: iemand met COPD die snurkt of zich uitgeput voelt, heeft een grondig slaaponderzoek nodig.
De gouden standaard voor OSA is polysomnografie, een slaaponderzoek gedurende de nacht in een kliniek waarbij de ademhaling, zuurstof, hartslag en hersenactiviteit worden geregistreerd. Slaaponderzoek thuis is voor veel patiënten een eenvoudigere optie. Nachtelijke pulsoximetrie, waarbij het zuurstofgehalte wordt gemeten met een clip op een vingertop, kan nachtelijke desaturatie signaleren, maar kan op zichzelf geen OSA diagnosticeren. Met bloedgasonderzoek kan het koolstofdioxidegehalte worden gecontroleerd.
| Test | Wat het meet | Wat het bevestigt |
|---|---|---|
| Spirometrie | Luchtstroom in en uit de longen | Ernst van COPD |
| Polysomnografie | Ademhaling, zuurstof en hersenactiviteit gedurende de nacht | OSA (gouden standaard) |
| Slaaponderzoek thuis | Ademhaling en zuurstof thuis | OSA bij geschikte patiënten |
| Pulsoximetrie | Zuurstofgehalte in het bloed | Nachtelijke desaturatie |
| Arteriële bloedgasanalyse | Zuurstof en koolstofdioxide in het bloed | Hypercapnie |
- COPD wordt bevestigd met spirometrie, OSA met een slaaponderzoek.
- Polysomnografie is de gouden standaard voor het diagnosticeren van OSA.
- Snurken of vermoeidheid overdag bij een COPD-patiënt is reden voor slaaponderzoek.
Hoe wordt het overlapssyndroom van COPD en slaapapneu behandeld?
De hoeksteen van de behandeling van vastgesteld overlap-syndroom is positieve-luchtwegdruktherapie (PAP), meestal CPAP. CPAP voert via een masker een constante luchtstroom toe om de luchtweg tijdens de slaap open te houden. Uit het onderzoek van Marin uit 2010 bleek waarom dit belangrijk is: bij patiënten met overlap-syndroom die met CPAP werden behandeld, was de sterfte door alle oorzaken 31,6%, tegenover 42,2% bij patiënten die geen CPAP kregen.
Dit overlevingsvoordeel is de belangrijkste reden waarom artsen prioriteit geven aan de behandeling van het OSA-deel. Uit onderzoek blijkt dat niet-invasieve beademing kan helpen om het koolstofdioxidegehalte te verlagen bij patiënten met een hoog koolstofdioxidegehalte (hypercapnisch overlap-syndroom). De behandeling omvat ook extra zuurstof wanneer dat nodig is, luchtwegverwijdende medicijnen, longrevalidatie, vaccinatie en bovenal stoppen met roken.
| Behandeling | Meest geschikt voor | Hoofddoel |
|---|---|---|
| CPAP / PAP-therapie | Vastgesteld overlap-syndroom | De luchtweg openhouden, de overleving verbeteren |
| Niet-invasieve beademing | Hypercapnisch, ernstig overlap-syndroom | Koolstofdioxidegehalte verlagen |
| Extra zuurstof | Aanhoudend zuurstoftekort | Hypoxemie corrigeren |
| Luchtwegverwijders en revalidatie | COPD-component | De luchtstroom en het uithoudingsvermogen verbeteren |
| Stoppen met roken | Alle patiënten | De ziekteprogressie vertragen |
- CPAP is de hoeksteen van de behandeling en hangt samen met betere overleving (Marin 2010).
- Niet-invasieve beademing helpt patiënten met een hoog koolstofdioxidegehalte.
- Zuurstof, luchtwegverwijders, revalidatie en ondersteuning bij stoppen met roken dragen bij aan de behandeling.

Een ernstschaal: waar eenvoudigere opties passen
Niet iedereen die snurkt of ademhalingsproblemen heeft, heeft ernstig overlap-syndroom. Het OSA-spectrum loopt uiteen van gewoon snurken tot milde tot matige OSA en ernstige aandoeningen waarvoor PAP of beademing nodig is. Als u weet waar u zich op deze schaal bevindt, kunnen u en uw arts de juiste hulpmiddelen kiezen.
Als bij u overlap-syndroom of ernstige OSA is vastgesteld, zijn CPAP of niet-invasieve beademing onmisbaar. Maar een grote groep heeft moeite om CPAP te verdragen, en bij sommige mensen met COPD blijkt uit onderzoek alleen snurken of milde OSA. Voor die mildere groep kunnen maatregelen gericht op comfort een aanvullende rol spelen naast medische zorg, maar nooit als vervanging daarvan.
1Ernstig overlap-syndroom of matige tot ernstige OSA
CPAP of niet-invasieve beademing heeft prioriteit. Eenvoudigere apparaten zijn hier niet geschikt. Volg het behandelplan van uw arts en gebruik uw voorgeschreven therapie elke nacht.
2Milde tot matige OSA
Bespreek met uw arts wat de beste aanpak is. Houdingstherapie, gewichtsbeheersing en bepaalde neusmiddelen kunnen voor sommige mensen een aanvulling zijn op medisch advies.
3Snurken zonder ernstige apneu
Aanpassingen van uw levensstijl en comfortmiddelen kunnen snurken verminderen en de neusademhaling verbeteren, maar pas nadat onderzoek ernstige OSA heeft uitgesloten.
Voor mensen met snurken of milde tot matige OSA is een zachte intranasale stent, zoals Back2Sleep, een comfortgerichte optie. Dit CE-gecertificeerde hulpmiddel van klasse I houdt de bovenste luchtweg tijdens het slapen voorzichtig open om snurken en obstructie te verminderen. Het werkt zonder elektriciteit, maakt geen geluid en heeft geen slangetjes. De starterskit bevat vier maten. Het is geen behandeling voor het overlapsyndroom of ernstige OSA en vervangt nooit CPAP of niet-invasieve beademing. Iedereen bij wie COPD is vastgesteld en bij wie OSA wordt vermoed, heeft eerst een slaaponderzoek en een door een arts begeleide behandeling nodig.
- De ernst van OSA varieert van snurken tot ernstige ziekte. Bepaal eerst waar u staat.
- Bij ernstig overlapsyndroom is CPAP of niet-invasieve beademing noodzakelijk.
- Comfortopties zoals een neusspreider zijn alleen geschikt bij snurken of milde tot matige OSA, naast medische zorg.
Leven met het overlapsyndroom en wanneer u een arts moet raadplegen
Goed leven met het overlapsyndroom betekent dat u beide aandoeningen consequent behandelt en op waarschuwingssignalen let. Hard snurken, 's nachts naar adem happen, ochtendhoofdpijn, slaperigheid overdag en toenemende kortademigheid vereisen allemaal medische aandacht, vooral als u al COPD hebt.
Raadpleeg uw arts als u COPD hebt en hard snurkt, ondanks voldoende slaap uitgeput bent of wakker wordt met hoofdpijn. Een vroege diagnose en consequente behandeling verlagen het risico op gevaarlijke dalingen van het zuurstofgehalte en ziekenhuisopnames. In Europa kan uw huisarts u via het zorgtraject in uw land doorverwijzen voor spirometrie en een slaaponderzoek.
- Let op snurken, naar adem happen, ochtendhoofdpijn en slaperigheid overdag.
- COPD-patiënten met deze symptomen moeten om een slaaponderzoek vragen.
- Een consequente behandeling van beide aandoeningen vermindert ernstige complicaties.
Wat gebruikers van Back2Sleep zeggen
Welke Back2Sleep is geschikt voor jou?
Als je daarnaast ook snurkt, begin dan met de kit of met de maat die bij je past.
SnoreKit
De 4 maten (S, M, L, XL) en 3 glijmiddelen, om de stent te vinden die bij je past.
€44.90
Bestel de SnoreKitDoos met één maat
1 stent in jouw maat en 3 glijmiddelen, zodat je door kunt gaan.
€34.00
Kies mijn maat- Medisch hulpmiddel met CE-markering
- Gemaakt in Duitsland
- Gratis bezorging in continentaal Europa
Weet je niet zeker of je gesnurk onschuldig is? Doe de slaaprisicotest.
Veelgestelde vragen
Wat is het overlap-syndroom van COPD en slaapapneu?
Het overlap-syndroom houdt in dat iemand zowel chronische obstructieve longziekte (COPD) als obstructieve slaapapneu (OSA) heeft. De Britse onderzoeker David Flenley bedacht de term in 1985. Omdat beide aandoeningen het zuurstofgehalte verlagen, is het gevaarlijker om ze allebei te hebben dan slechts één ervan.
Is het overlap-syndroom van COPD en slaapapneu gevaarlijk?
Ja, het is aanzienlijk gevaarlijk. Uit een onderzoek uit 2010 van Marin en collega's bleek dat de totale sterfte onder onbehandelde patiënten met het overlap-syndroom 42,2% bedroeg, tegenover 24,2% bij COPD alleen. De combinatie veroorzaakt 's nachts ernstige dalingen van het zuurstofgehalte, waardoor het risico op pulmonale hypertensie, hartziekten en frequentere ziekenhuisopnames toeneemt.
Hoe weet u of u zowel COPD als slaapapneu heeft?
Elke aandoening wordt afzonderlijk vastgesteld. COPD wordt gediagnosticeerd met spirometrie, een ademhalingstest, terwijl voor OSA een slaaponderzoek nodig is. Waarschuwingssignalen zijn onder meer luid snurken, 's nachts naar adem happen, ochtendhoofdpijn, uitputting overdag en toenemende kortademigheid. Een COPD-patiënt met deze symptomen moet bij de arts om een slaaponderzoek vragen.
Helpt CPAP mensen met het overlap-syndroom van COPD?
Ja. CPAP houdt de luchtweg open tijdens het slapen en is de hoeksteen van de behandeling bij een bevestigd overlap-syndroom. Uit het onderzoek van Marin uit 2010 bleek dat de sterfte onder patiënten die met CPAP werden behandeld 31,6% bedroeg, tegenover 42,2% zonder behandeling. CPAP verminderde ook het aantal ziekenhuisopnames wegens COPD-exacerbaties, wat een duidelijk overlevingsvoordeel aantoont.
Kan zuurstoftherapie CPAP vervangen bij het overlap-syndroom?
Nee. Extra zuurstof verhoogt het zuurstofgehalte in het bloed, maar voorkomt niet de luchtwegblokkades die kenmerkend zijn voor obstructieve slaapapneu. Bij een bevestigd overlap-syndroom is zuurstof geen vervanging voor CPAP of niet-invasieve beademing. Artsen kunnen zuurstof naast PAP-therapie gebruiken, maar niet in plaats daarvan, om beide aandoeningen te behandelen.
Kan een neus-stent overlap-syndroom van COPD en slaapapneu behandelen?
Nee. Een zachte intranasale stent zoals Back2Sleep is een CE-gecertificeerd comforthulpmiddel van klasse I, uitsluitend voor snurken of milde tot matige OSA. Het is geen behandeling voor COPD en vervangt nooit CPAP bij een bevestigd overlap-syndroom. Mensen met COPD en vermoedelijke slaapapneu hebben eerst een slaaponderzoek en een door een arts begeleide behandeling nodig.
4 maten, €44.90Bekijk