Nieuw snurken na de start van testosterontherapie en wat dit kan betekenen voor uw luchtweg

Het korte antwoord over snurken en slaapapneu bij testosterontherapie

Nieuw snurken na het starten met testosteron is het melden waard aan uw voorschrijver en is zelden een reden om op eigen initiatief met de behandeling te stoppen. Noteer wanneer het begon en vraag om een hematocrietcontrole en een slaaponderzoek. Het bewijs voor snurken en slaapapneu bij testosterontherapie is beperkter en tijdgebondener dan de meeste pagina's suggereren. In een gerandomiseerd, placebogecontroleerd onderzoek onder 67 mannen met obesitas en ernstige obstructieve slaapapneu verergerde testosteron de zuurstofdesaturatie-index (ODI) in week 7 met 10,3 gebeurtenissen per uur en nam de tijd met een SpO2 onder 90% ten opzichte van placebo met 6,1% toe. Tegen week 18 was geen van beide verschillen nog significant (Hoyos et al., Clinical Endocrinology, 2012).

Snurken is een symptoom, geen diagnose. Het kan het eerste hoorbare teken zijn van slaapgerelateerde ademhalingsstoornissen, de Europese overkoepelende term voor primair snurken, het obstructieve-slaapapneusyndroom (OSAS) en centrale slaapapneu. Neem vóór uw afspraak de tien waarschuwingssignalen die een verwijzing rechtvaardigen door, want wat u meldt, bepaalt wat er wordt onderzocht.

Wat de meeste gidsen over testosteron en snurken verkeerd doen

De eerste tekortkoming is geografisch. De meeste online adviezen over snurken en slaapapneu bij testosterontherapie citeren alleen het Amerikaanse standpunt en vermelden het Europese nooit. De twee standpunten zijn niet hetzelfde. Een Europese lezer komt dan bij de andrologische kliniek aan in de verwachting een gesprek te voeren dat de behandelaar niet zal voeren.

Het tweede punt is tijd. Bijna niemand zegt wanneer het effect optreedt of hoelang het aanhoudt. Juist dat voorkomt dat mensen in paniek met hun behandeling stoppen. Het signaal in het onderzoek bereikte rond week 7 een piek en was tegen week 18 verdwenen.

Een derde hiaat betreft wie er wordt beschreven. Mainstreampagina's gaan uit van een cisgender man van middelbare leeftijd die substitutietherapie voor hypogonadisme gebruikt, en vrijwel geen enkele pagina behandelt masculiniserende hormoontherapie, terwijl daar het grootste gepubliceerde signaal ligt. Zoekopdrachten naar ronflement et apnée du sommeil sous testostérone, Testosteron Schnarchen Schlafapnoe of testosterona ronquidos apnea del sueño leveren het tegenovergestelde onderwerp op: onbehandelde apneu die het testosteron verlaagt, niet therapie die met nieuw snurken in verband wordt gebracht.

Hoe veranderingen in snurken en slaapapneu door testosterontherapie vermoedelijk ontstaan

Men denkt dat exogeen testosteron de nachtelijke ademhaling tegelijkertijd via vier routes beïnvloedt, en deze worden niet allemaal even goed ondersteund.

Ademhalingsregulatie en chemoreflexgevoeligheid

Het vaakst voorgestelde mechanisme. Testosteron lijkt de gevoeligheid van de chemoreflex voor hypoxie en hypercapnie te veranderen: het systeem dat bepaalt hoe krachtig je ademt wanneer het kooldioxidegehalte stijgt. Als dit systeem doorschiet, wordt de ademhaling instabiel; dit wordt een hoge loop gain genoemd. Het effect is het duidelijkst tijdens de ademhalingsdepressie die met de REM-slaap samenhangt.

Anatomie van de bovenste luchtwegen en tonus van de verwijdende spieren

Testosteron verandert de lichaamssamenstelling, waaronder de vetverdeling rond de nek, en kan de tonus van de genioglossus en de spieren die de bovenste luchtwegen verwijden beïnvloeden. Een keel die gemakkelijker dichtvalt, vernauwt verder wanneer je plat ligt. De collapsibiliteit van de keelholte verandert een stille luchtstroom in trillingen, en trillingen veroorzaken snurken.

Craniale vochtverschuiving en natriumretentie

Androgenen bevorderen het vasthouden van natrium en water. Vocht dat zich overdag in de benen ophoopt, verplaatst zich omhoog zodra je gaat liggen en vergroot het weefselvolume rond de nek. Een kleine verandering, een luid resultaat.

Erytrocytose en bloeddikte

Testosteron verhoogt de massa rode bloedcellen. Erytrocytose, ook secundaire polycytemie genoemd, maakt het bloed dikker. Men denkt dat dit van belang is tijdens de korte zuurstofdalingen die een verstoorde ademhaling onderbreken. Dit is de verbinding tussen je bloedtest en je snurken.

Europa en de Verenigde Staten zijn het hier formeel niet over eens

De Europese richtlijnen voor snurken en slaapapneu bij testosterontherapie komen niet overeen met de Amerikaanse versie. De richtlijnen van de European Association of Urology voor seksuele en reproductieve gezondheid (2026) stellen in paragraaf 3.5.7, met bewijskracht 1b, dat er geen bewijs is voor een verband tussen testosterontherapie en milde, matige of met CPAP behandelde ernstige slaapapneu. De klinische richtlijn van de Amerikaanse Endocrine Society (Bhasin et al., 2018) raadt aan geen testosterontherapie te starten bij mensen met onbehandelde ernstige obstructieve slaapapneu.

Beide verwijzen naar hetzelfde onderzoek. De EAU beschouwt het resultaat van Hoyos als een tijdelijk signaal dat tegen week 18 was verdwenen, en vermeldt dat CPAP gecombineerd met transdermale testosterongel effectiever was dan alleen CPAP. Dat staat vrijwel tegenover de Amerikaanse voorzichtigheid.

Je eigen bijsluiter bevat een nauwkeuriger cijfer. De samenvatting van de productkenmerken (SmPC) voor testosteronundecanoaat 1000 mg/4 ml depotinjectie, die in Europa wordt verkocht als Nebido en als generieke geneesmiddelen, is op 15 december 2025 herzien. Daarin staat slaapapnoe vermeld als een ongewenste bijwerking die soms voorkomt: bij minstens 1 op de 1.000 en minder dan 1 op de 100 gebruikers. In rubriek 4.4 staat dat bestaande slaapapnoe kan verergeren.

Nieuw snurken bij masculiniserende hormoontherapie

Als je transmasculien of non-binair bent en bent gaan snurken nadat je bent begonnen met genderbevestigende hormoontherapie (GAHT), is dat verband gedocumenteerd en beeld je het je niet in. In een populatiecohort met propensity-scorematching van 22.745 transmasculiene personen die testosteron gebruikten, was het risico op obstructieve slaapapneu 3,25 keer hoger dan bij cisgender vrouwen (95%-BI 2,88-3,67) en 1,74 keer hoger dan bij cisgender mannen (Christ et al., International Journal of Transgender Health, 2025).

Het andere getal is veelzeggender. Het risico op centrale slaapapneu was 7,34 keer hoger dan bij cisgender vrouwen (95% BI 2,52-21,41). Centrale gebeurtenissen zijn geen blokkades. Het zijn pauzes waarin het signaal om te ademen tijdelijk niet aankomt, wat beter past bij het chemoreflexmechanisme dan bij het anatomische mechanisme. Dat is de duidelijkste gepubliceerde aanwijzing dat het beeld van snurken en slaapapneu bij testosterontherapie deels draait om de ademhalingsregeling, en niet alleen om de vorm van de luchtweg.

Beschouw dit als risico's op populatieniveau, niet als persoonlijke kansen, en let op hoe breed het betrouwbaarheidsinterval rond het centrale cijfer is. Niets hiervan is een reden om masculiniseringstherapie met hormonen te stoppen. Het is wel een reden om snurken bij je volgende controle te bespreken.

Een probleem van de luchtweg onderscheiden van een probleem met de ademhalingsdrive

Snurken komt altijd uit de luchtweg. Wat je slaap verstoort, hoeft dat niet te doen. Obstructieve gebeurtenissen zijn blokkades, waarbij de keel zich sluit terwijl de ademhalingsinspanning doorgaat. Centrale gebeurtenissen zijn stiltes, waarbij de inspanning zelf tijdelijk stopt. Dat onderscheid bepaalt welke behandelingen kunnen helpen.

Thuis kun je ze niet van elkaar onderscheiden. Deze aanwijzingen helpen je bepalen welke vraag je stelt, niet wat het antwoord is.

Wat er daadwerkelijk gebeurt bij je volgende dosiscontrole

De dosiscontrole is het moment waarop dit wordt aangepakt of over het hoofd wordt gezien. De EAU-richtlijnen (2026) schrijven controles voor na 3, 6 en 12 maanden, en daarna jaarlijks. Er worden twee waarden gecontroleerd, die beide verband houden met snurken: je hematocriet en je dalspiegel van testosteron, afgenomen vlak voordat de volgende dosis moet worden toegediend.

Erytrocytose doet meer dan alleen samen met je snurken tijdens een consult ter sprake komen. Van 474 mannen die testosteronvervangingstherapie (TRT) kregen, ontwikkelde 13,1% polycytemie, en obstructieve slaapapneu was er onafhankelijk mee geassocieerd, met een oddsratio van 2,09 (Lundy et al., Journal of Sexual Medicine, 2020). Van de mannen met beide aandoeningen werd 59,5% behandeld met een dosisverlaging en 37,8% met aderlating.

Ook de toedieningsroute is van belang. Uit een systematische review bleek dat tot 66,7% van de cisgender- en transgender mannen die voorgeschreven testosteron gebruikten erytrocytose ontwikkelden; intramusculaire preparaten en hogere doses brachten meer risico met zich mee (Blood Advances, 2025). De Europese standaard is een depot van 1000 mg dat ongeveer 10 tot 12 weken werkt, met een heel ander piek-dalverloop dan een dagelijkse gel of een korter werkende injectie met testosteronenantaat. Als je snurken zich concentreert in de dagen na een injectie, zeg dat dan. Dosisaanpassing of een andere toedieningsroute is een veel kleinere ingreep dan stoppen.

Wat een beoordeling van snurken en slaapapneu bij testosterontherapie inhoudt

De beoordeling begint met vragen, niet met machines. Zorgverleners gebruiken vaak de Epworth Sleepiness Scale om overmatige slaperigheid overdag te beoordelen en de STOP-BANG-vragenlijst om het risico in te schatten. Ook meten ze de nekomtrek, waarbij ongeveer 40 cm vaak als alarmsignaal wordt beschouwd. In het Verenigd Koninkrijk en een groot deel van Europa verloopt dit via de huisarts.

Daarna wordt het onderzoek in twee stappen uitgebreid. De meeste Europese zorgverleners beginnen met respiratoire polygrafie of een slaapapneutest thuis (HSAT), een registratie met een beperkt aantal kanalen van de luchtstroom, ademhalingsinspanning en zuurstofsaturatie, en bewaren volledige polysomnografie voor onduidelijke resultaten of een vermoedelijk centraal patroon. In deze vergelijking van een onderzoek thuis met een volledige nacht in een slaaplaboratorium wordt uitgelegd wat beide meten.

Houd de cijfers in perspectief. In het Zwitserse HypnoLaus-onderzoek onder 2.121 mensen werd bij 49,7% van de mannen en 23,4% van de vrouwen een matig tot ernstig slaapgerelateerd ademhalingsprobleem vastgesteld (Heinzer et al., The Lancet Respiratory Medicine, 2015). Veel mensen snurken. Niet iedereen van hen heeft apneu en niet elk geval heeft met een hormoon te maken.

Eén gevolg dat Europeanen moeten kennen voordat ze het symptoom melden. Richtlijn 2014/85/EU van de Commissie is bindend in alle EU-lidstaten. Daarin wordt matige OSAS gedefinieerd als een apneu-hypopneu-index (AHI) van 15 tot 29 en ernstige OSAS als 30 of hoger, beide in combinatie met overmatige slaperigheid overdag, en is een geautoriseerde medische beoordeling vereist voordat een rijbewijs wordt afgegeven of verlengd. Bestuurders met een diagnose krijgen met tussenpozen van maximaal drie jaar voor groep 1 en één jaar voor groep 2 een herbeoordeling. Het gaat om controle van de aandoening, niet om diskwalificatie.

Een logboek van twee weken en de woorden die je tijdens je afspraak kunt gebruiken

Vage meldingen krijgen vage antwoorden. Tien gerichte minuten met een voorschrijver zijn beter dan een maand piekeren.

1. Noteer wanneer de verandering optrad. Noteer wanneer het snurken begon en hoeveel weken na je eerste dosis of dosisverhoging dat was.
2. Neem twee nachten op. Een opnametoepassing op je telefoon laat zien of het snurken onafgebroken doorgaat of wordt onderbroken door stiltes en naar adem happen.
3. Vraag het aan degene die bij je slaapt. Heeft diegene je horen stoppen met ademen, naar adem horen happen of wakker horen worden door verstikking.
4. Test jezelf. Vul de Epworth-slaperigheidsschaal en de STOP-BANG-vragenlijst in en neem beide totaalscores mee.
5. Zoek je meest recente bloeduitslagen op. Noteer je hematocriet en de datum van je laatste testosterondalspiegel.

Begin ongeveer zo: "Ik ben [number] weken na mijn [eerste injectie, dosisverhoging of overstap op gel] gaan snurken. Mijn partner heeft me [number] keer horen stoppen met ademen. Mijn Epworth-score is [score]. Kunnen we mijn hematocriet en dalspiegel van testosteron controleren, en kun je me doorverwijzen voor een slaaponderzoek?"

Wat kan helpen tegen het snurken terwijl je op antwoorden wacht

De eerlijke volgorde begint hiermee. Nieuw snurken bij testosterongebruik is een reden om je te laten onderzoeken, niet om een apparaat te kopen. Plan de beoordeling. Europese wachtlijsten zijn echter lang en een partner die maandenlang slaap verliest, verdient in de tussentijd een antwoord.

Begin met de maatregelen die de minste nadelen hebben. Slaap op je zij in plaats van op je rug, vermijd alcohol voor het slapengaan en behandel een verstopte neus, omdat een hoge neusweerstand en mondademhaling het snurken versterken. Als het gewicht rond de nek is toegenomen, bevelen artsen vaak geleidelijke gewichtsvermindering aan. De NHS noemt neusdilatatoren, neusstrips, decongestiva en sprays als erkende behandelingen tegen snurken, naast mandibulaire repositieapparaten en kinbanden.

Als uit de beoordeling blijkt dat er geen sprake is van apneu of dat deze mild tot matig is, ligt de nasale component op het terrein waar een apparaat kan helpen. Back2Sleep is een CE-gecertificeerde intranasale stent van zacht siliconen die tijdens het slapen de neusluchtweg openhoudt, met een starterkit van vier maten voor ongeveer €39, zonder recept, elektriciteit of slang. Twee beperkingen moeten duidelijk worden genoemd. Het is geen vervanging voor CPAP bij ernstige obstructieve slaapapneu. En omdat wordt aangenomen dat testosteron deels invloed heeft op de ademhalingsregulatie en niet uitsluitend op de anatomie van de luchtwegen, kan een neus-stent geen centrale of aan de ademhalingsdrive gerelateerde component aanpakken. Gebruik ervan terwijl je wacht, vervangt het bijwonen van het slaaponderzoek niet.

Veelgestelde vragen