Obstructende slaapapneu (OSA): oorzaken, symptomen en behandeling

Obstructieve slaapapneu (OSA) is een aandoening waarbij je luchtweg tijdens het slapen herhaaldelijk dichtklapt. Elke afsluiting stopt je ademhaling 10 seconden of langer. Dit gebeurt tientallen of zelfs honderden keren per nacht. Wereldwijd hebben ongeveer 936 miljoen volwassenen OSA, maar 80–90% van de gevallen wordt niet gediagnosticeerd.

Wat gebeurt er tijdens een apneu-episode?

Wanneer je in slaap valt, ontspannen je spieren. Bij OSA ontspannen de spieren in je keel zich te veel. Je tong en zachte weefsels vallen naar achteren. Ze blokkeren je luchtweg gedeeltelijk of volledig.

Je hersenen merken de daling van het zuurstofgehalte op en maken je kort wakker - net lang genoeg om de luchtweg weer te openen. Je hapt naar adem, haalt adem en valt weer in slaap. De meeste mensen herinneren zich deze ontwakingen niet. Maar ze onderbreken je slaap honderden keren per nacht.

Deze cyclus van dichtklappen, ontwaken en herstel maakt OSA zo schadelijk. Je lichaam krijgt nooit de diepe, herstellende slaap die het nodig heeft.

Waardoor ontstaat OSA?

• Overgewicht: Vetophopingen rond de bovenste luchtweg vernauwen de luchtweg. Dit is de belangrijkste risicofactor.
• Anatomie: Een dikke nek, grote amandelen, een lange huig of een teruggetrokken kaak verkleinen de ruimte in de luchtweg.
• Leeftijd: De spierspanning neemt af met de leeftijd. OSA komt het vaakst voor na het 50e levensjaar.
• Mannelijk geslacht: Mannen hebben twee keer zoveel kans om OSA te ontwikkelen als premenopauzale vrouwen.
• Familiegeschiedenis: Genetische factoren beïnvloeden de vorm van de kaak en de omvang van de luchtweg.
• Alcohol en kalmerende middelen: Ze ontspannen de keelspieren sterker dan tijdens een normale slaap.
• Roken: Verhoogt ontstekingen en vochtophoping in de luchtweg.
• Verstopte neus: Chronische verstopping dwingt tot ademhalen door de mond, waardoor het dichtklappen van de luchtweg verergert.

Symptomen van OSA

Nachtelijke symptomen

• Luid, chronisch snurken (vaak gemeld door een partner)
• Naar adem happen, stikken of snuiven tijdens het slapen
• Adempauzes die door anderen worden opgemerkt
• Onrustige slaap en vaak wakker worden
• Droge mond of keelpijn in de ochtend
• Nachtelijk zweten
• Vaak 's nachts plassen (nycturie)

Symptomen overdag

• Overmatige slaperigheid overdag (zelfs na een volledige nachtrust)
• Ochtendhoofdpijn
• Moeite met concentreren en geheugenproblemen
• Prikkelbaarheid en stemmingswisselingen
• Verminderd seksueel verlangen
• In slaap vallen tijdens passieve activiteiten (televisiekijken, lezen)

Ernst van OSA: de AHI-schaal

Slaapapneu wordt vastgesteld en ingedeeld op basis van de Apneu-Hypopneu-index (AHI):

• Normaal: AHI lager dan 5
• Lichte OSA: AHI 5–14
• Matige OSA: AHI 15–29
• Ernstige OSA: AHI 30+

Wereldwijd hebben ongeveer 425 miljoen volwassenen matige tot ernstige OSA (AHI 15+).

Gezondheidsrisico's van onbehandelde OSA

OSA gaat niet alleen over snurken. De herhaalde zuurstofdalingen en slaapfragmentatie eisen een zware tol van uw lichaam:

• Hoge bloeddruk: 30–50% van de mensen met hypertensie heeft OSA. 75% van de therapieresistente hypertensie houdt verband met niet-gediagnosticeerde OSA. Lees meer over slaapapneu en bloeddruk.
• Hartziekte: OSA verhoogt het risico op cardiovasculaire incidenten met 76–109%.
• Beroerte: Matige tot ernstige OSA verhoogt het risico op een beroerte aanzienlijk.
• Diabetes type 2: OSA verergert insulineresistentie.
• Depressie en angst: Gefragmenteerde slaap beïnvloedt de emotieregulatie.
• Ongevallen: Slaperigheid overdag leidt tot verminderd rijvermogen en ongevallen op het werk.

Hoe wordt OSA vastgesteld?

Opties voor slaaponderzoek

• Polysomnografie (PSG): Nachtelijk onderzoek in een slaaplaboratorium. De gouden standaard. Meet hersengolven, oogbewegingen, spierspanning, hartslag, ademhaling en zuurstof.
• Slaaptest thuis: Een eenvoudiger apparaat dat u 1–2 nachten thuis draagt. Meet de luchtstroom, ademhalingsinspanning en het zuurstofgehalte. Geschikt om matige tot ernstige OSA te bevestigen.

Lees meer over hoe u zich kunt laten testen op slaapapneu.

Behandelingsopties voor OSA

Bij milde OSA (AHI 5–14)

• Neusstent: De Back2Sleep-neusstent houdt de luchtweg van binnenuit open. CE-gecertificeerd voor milde tot matige OSA. Werkt vanaf de eerste nacht.
• Positietherapie: Als je AHI hoger is op je rug, kan zijslapen het aantal gebeurtenissen halveren. Bekijk onze gids over positietherapie.
• Gewichtsverlies: Als je overgewicht hebt, verlaagt 10% gewichtsverlies de AHI aanzienlijk.
• Mondspieroefeningen: Versterken de luchtwegspieren gedurende 3 maanden dagelijks oefenen.

Bij matige OSA (AHI 15–29)

• Orale beugel (MAD): Even effectief als CPAP bij matige OSA. Op maat gemaakt door een tandarts.
• Neusstent + positietherapie: Door twee behandelingen te combineren komt de AHI vaak binnen het normale bereik.
• CPAP: Als andere behandelingen de AHI niet voldoende verlagen.

Bij ernstige OSA (AHI 30+)

• CPAP: De belangrijkste behandeling. Het meest effectief bij consistent gebruik.
• Operatie: Opties zijn onder andere UPPP, gehemelte-implantaten of stimulatie van de hypoglossuszenuw (Inspire).
• Combinatietherapie: CPAP + gewichtsverlies + positietherapie voor maximale vermindering.

Vergelijk alle opties in onze vergelijkingsgids voor behandelingen of ontdek alternatieven voor CPAP.

OSA versus centrale slaapapneu

Er zijn twee hoofdtypen slaapapneu:

• Obstructief (OSA): De luchtweg sluit fysiek af. Dit betreft 84% van alle gevallen van slaapapneu.
• Centraal (CSA): De hersenen geven de ademhalingsspieren geen signaal. Dit komt minder vaak voor en houdt meestal verband met hartfalen of neurologische aandoeningen.

Sommige mensen hebben een combinatie van beide, ook wel complexe of gemengde slaapapneu genoemd. De behandeling verschilt per type, dus een nauwkeurige diagnose is belangrijk. Lees meer over hoe je slaapapneu van gewoon snurken kunt onderscheiden.

Leven met OSA

OSA is een chronische aandoening, maar kan effectief worden beheerst. De meeste mensen merken een dramatische verbetering in energie, stemming en denkvermogen zodra ze met de behandeling beginnen.

• Gebruik je behandeling elke nacht, ook in het weekend en tijdens vakanties
• Laat je elke 1–2 jaar opnieuw testen of wanneer de symptomen terugkeren
• Houd je gewicht in de gaten - zelfs kleine gewichtstoenames kunnen de AHI verslechteren
• Vermijd alcohol binnen 3 uur voor het slapengaan
• Vertel je arts vóór elke operatie over OSA (anesthesie brengt bij OSA meer risico's met zich mee)

Veelgestelde vragen